Zespół Rekonstrukcji Zmian Środowiska

...wszystko, co dzieje się dzisiaj jest rezultatem tego, co wydarzyło się wczoraj.

13.07.2020

Nowy artykuł prezentujący najnowsze odkrycia krypototefry w północno-wschodniej Polsce został opublikowany w czasopiśmie Journal of Volcanology and Geothermal Research. Gosia Kinder i współautorzy dokumentują ślady trzech wielkoskalowych późnoholoceńskich erupcji wulkanicznych: erupcji White River Ash (WRAe) wulkanu Mount Churchill z Alaski (833–850 CE), erupcji Glen Garry wulkanu Askja z Islandii (1966–2210 cal a BP) i niezidentyfikowanej erupcji wulkanu Furnas z Azorów. Szkliwa wulkaniczne zostały odnalezione i zidentyfikowane w osadach Jeziora Żabińskiego dzięki precyzyjnej chronologii warwowej i analizom chemicznych składu szkliw (EPMA). Wszystkie trzy znaleziska stanowią najbardziej na wschód wysunięte lokalizacje, w których odnaleziono ślady tych erupcji.

Badania zostały wykonane w ramach grantu NCN „Poszukiwania kryptotefry: zmierzając do udoskonalenia narzędzia do precyzyjnej korelacji stratygraficznej osadów jeziornych w północnej Polsce (TEPHRA)” kierowanego przez Gosię Kinder we współpracy z Sabine Wulf z Uniwersytetu w Portsmouth. Miłego czytania!

Kinder M., Wulf S., Appelt O., Hardiman M., Żarczyński M., Tylmann W. 2020. Late-Holocene ultra-distal cryptotephra discoveries in varved sediments of Lake Żabińskie, NE Poland. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 402, 106988. DOI 10.1016/j.jvolgeores.2020.106988. LINK

12.06.2020

Nowy artykuł o współczesnych przemianach Jeziora Sekšu na Łotwie został opublikowany w czasopiśmie Water (MDPI). W latach 1953-1965 przepompowywano do niego wodę z pobliskiego eutroficznego jeziora. Wykonano wielowskaźnikowe badania (pyłki, wioślarki, okrzemki, muchówki) i rekonstrukcje ilościowe zawartości fosforu oraz tlenu w hypolimnionie, aby ukazać zmianę ekosystemu. Wyniki wskazują na znaczną zmianę w zbiorowiskach organizmów, składzie osadów i warunkach redox wskutek wzmożonej eutrofizacji, zmian poziomu wody i erozji. Badania zostały wykonane we współpracy z kolegami z Łotwy, Finlandii, Norwegii i Polski. Miłego czytania!

Zawiska I., Dimante-Deimantovica I., Luoto T.P., Rzodkiewicz M., Saarni S., Stivrins N., Tylmann W., Lanka A., Robeznieks M., Jilbert T. 2020 . Long-Term Consequences of Water Pumping on the Ecosystem Functioning of Lake Sekšu, Latvia. Water, 12, 1459. DOI 10.3390/w12051459. LINK

29.04.2020

Wersja książkowa zeszytu specjalnego czasopisma Quaternary pt. „Annually Laminated Lake Sediments” został opublikowana. To zbiór artykułów prezentujących postępy w różnych kierunkach badań osadów warwowych. Zróżnicowanie tematyczne obejmuje metody i techniki badawcze, a także różne uwarunkowania środowiskowe i geograficzne lokalizacje jezior.
Inicjatywa opublikowania zeszytu specjalnego wyrosła z działań Varve Working Group powołanej w ramach Past Global Changes (PAGES) w celu koordynowania działań zmierzających do rozwoju metod, ustalania standardów dla chronologii warwowych, zarządzania danymi i integracją z innymi archiwami środowiskowymi.

Tylmann W., Zolitschka B. (eds.) 2020 Annually Laminated Lake Sediments. MDPI, Basel, Switzerland. DOI 10.3390/books978-3-03928-787-1. LINK

22.04.2020

Nowy artykuł dotyczący aktywności allelopatycznej sinic Synechococcus sp. i ich wpływu na fitoplankton w jeziorach Pojezierza Mazurskiego (Żabińskie, Łazduny, Rzęśniki) został opublikowany w czasopiśmie Toxins (MDPI). Wyniki badań eksperymentalnych wskazują, że sinice te wpływają na liczebność i biomasę fitoplanktonu. Iwona Bubak i współautorzy pokazują, że aktywność allelopatyczna sinic Synechococcus sp. jest prawdopodobnie główną strategią konkurencyjną wpływającą na koegzystujące gatunki fitoplanktonu w słodkowodnych ekosystemach jeziornych. Miłego czytania!

Bubak I., Śliwińska-Wilczewska S., Głowacka P., Szczerba A., Możdżeń K. 2020 The Importance of Allelopathic Picocyanobacterium Synechococcus sp. on the Abundance, Biomass Formation, and Structure of Phytoplankton Assemblages in Three Freshwater Lakes. Toxins, 12, 259. DOI 10.3390/toxins12040259. LINK

18.04.2020

Kolejny artykuł o Jeziorze Żabińskim został opublikowany w czasopismie EGU – Geochronology. W tej pracy Paul Zander i współautorzy porównują wiarygodność i precyzję datowania radiowęglowego z użyciem dwóch metod pomiarów („gas-source input” i konwencjonalnej metody AMS z grafityzacją próbek). Modele wiek-głębokość sugerują, że niższa precyzja analityczna metody „gas-source input” może być kompensowana przez większą liczbę datowanych próbek. To ważny wniosek, który może być użyteczny przy planowaniu strategii pobierania próbek do datowań z rdzeni osadów jeziornych. Miłej lektury!

Zander P.D., Szidat S., Kaufman D.S., Żarczyński M., Poraj-Górska A.I., Boltshauser-Kaltenrieder P., Grosjean M. 2020 Miniature radiocarbon measurements (< 150 μg C) from sediments of Lake Żabińskie, Poland: effect of precision and dating density on age–depth models. Geochronology, 2, 63-79. DOI 10.5194/gchron-2-63-2020 LINK

22.03.2020

Nowy artykuł dotyczący wpływu zmiany klimatu na produkcję pierwotną i skład fitoplanktonu w osadach fiordów Spitsbergenu został właśnie opublikowany w Global and Planetary Change. W tej publikacji przedstawiamy wyniki badań rdzeni osadów z czterech lokalizacji wzdłuż zachodnich wybrzeży Spitsbergenu. Nasz dane pokazują, że wpływ globalnego ocieplenia na produkcję pierwotną i skład fitoplanktonu jest obserwowany nawet w najbardziej na północ wysuniętych częściach tej wyspy. Wyższa produktywność wiązana jest z bardziej intensywnym napływem ciepłych wód atlantyckich. Miłego czytania!

Krajewska M., Szymczak-Żyła M., Tylmann W., Kowalewska G. 2020 Climate change impact on primary production and phytoplankton taxonomy in Western Spitsbergen fjords based on pigments in sediments. Global and Planetary Change. DOI 10.1016/j.gloplacha.2020.103158. LINK

17.12.2019

W dniu 12 grudnia dr Iwona Bubak z Uniwersytetu Gdańskiego zaprezentowała referat pt. „Bioróżnorodność flory glonów i sinic w zbiorowiskach fitoplanktonowych wybranych jezior mazurskich w latach 2018-2019”. Badania Iwony nawiązują do projektu „Poszukiwanie sygnału klimatycznego przetrwałego w osadach jeziornych na podstawie zintegrowanego monitoringu współczesnej sedymentacji i analiz ultra wysokiej rozdzielczości osadów rocznie laminowanych” realizowanego w naszym zespole.

05.12.2019

W grudniu dołączyła do naszego zespołu Ala Bonk. Ala będzie przez najbliższe trzy lata realizować projekt „Badanie historii pożarów w Polsce w ciągu ostatnich 2000 lat z wykorzystaniem rocznie laminowanych osadów jeziornych”, który został ufundowany przez NCN w ramach konkursu SONATINA. Celem projektu jest zbadanie długotrwałych interakcji między występowaniem pożaru, klimatem, roślinnością i działalnością człowieka oraz wskazanie czynników odpowiedzialnych za występowanie pożarów w okresie ostatnich 2000 lat. Cieszymy się, że Ala wróciła do nas po kilku latach i życzymy sukcesów.

05.12.2019

Gosia Kinder była zatrudniona jako post-doc w swoim projekcie „Poszukiwania kryptotefry: zmierzając do udoskonalenia narzędzia do precyzyjnej korelacji stratygraficznej osadów jeziornych w północnej Polsce (TEPHRA)”. Publikacje prezentujące wyniki tych badań są obecnie w recenzji i w przygotowaniu. W ciągu ostatnich trzech lat Gosia wykonała z sukcesem wielką pracę poszukując pojedynczych szkliw wulkanicznych w rdzeniach osadów warwowych. Chociaż zatrudnienie Gosi formalnie się skończyło, będzie wciąż współpracować z nami przez najbliższy czas, aby ukończyć wszystkie prace związane z projektem. Obecnie Gosia pracuje w rektoracie Uniwersytetu Gdańskiego w dziale obsługi projektów naukowych. Życzymy powodzenia i satysfakcji z nowej pracy.

Gosia przy mikroskopie. Będzie nam Ciebie brakowało.

02.12.2019

Nowy artykuł dotyczący sedymentologicznych i geochemicznych badań osadów jeziora Szurpiły został właśnie opublikowany w Quaternary Research. W tej pracy zidentyfikowaliśmy wiele struktur pochodzących z nagłej depozycji spowodowanej np. redepozycją materiału na stokach pod wpływem warunków klimatycznych, aktywności sejsmicznej, czy tez zaniku permafrostu. Analiza warw dostarczyła natomiast informacji o cyklach Gleissberga i Suessa możliwych do zidentyfikowania przed 850 BC, kiedy wpływ człowiek był minimalny. Udało się również zidentyfikować cykle 22 i 11 letnie w zmienności miąższości jasnej i ciemnej laminy, co najprawdopodobniej odzwierciedla wpływ aktywności słonecznej na produktywność jeziora. Miłego czytania!

Kinder M., Tylmann W., Rzeszewski M., Zolitschka B. 2019 Varves and mass-movement deposits record distinctly different sedimentation dynamics since the late glacial (Lake Szurpiły, northeastern Poland). Quaternary Research. DOI 10.1017/qua.2019.61. LINK

01.12.2019

Nowy artykuł dotyczący historii wpływu człowieka na środowisko w ostatnim tysiącleciu w Skandynawii został właśnie opublikowany w Journal of Paleolimnology. W tej pracy przeprowadziliśmy badania paleolimnologiczne żeby sprawdzić jak aktywność człowieka oraz zmiany klimatu wpłynęły na produktywność i bioróżnorodność oligotroficznego jeziora Atnsjøen w południowo-wschodniej Norwegii. Badania obejmowały analizy geochemiczne, okrzemkowe, wioślarek i makrofosyliów. Wyniki zostały porównane ze źródłami historycznymi dotyczącymi osadnictwa w zlewni jeziora, analizami palinologicznymi i danymi paleoklimatycznymi. Miłego czytania!

Jensen T., Zawiska I., Oksman M., Słowiński M., Woszczyk M., Luoto T.P., Tylmann W., Nevalainen L., Obrembska M., Schartau A.K., Walseng B. 2019 Historical human impact on productivity and biodiversity in a subalpine oligotrophic lake in Scandinavia. Journal of Paleolimnology. DOI 10.1007/s10933-019-00100-5. LINK

24.11.2019

W dniu 21 listopada Prof. Karina Apolinarska z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zaprezentowała referat pt. „Współczesna depozycja osadów laminowanych w Jeziorze Kierskim na podstawie rocznego monitoringu warunków limnologicznych oraz materiału zebranego w pułapkach sedymentacyjnych”. Badania Kariny nawiązują do wiodącej tematyki realizowanej w naszej pracowni, a przedstawione wyniki badań są podstawą artykułu, który niebawem ukaże się w Journal of Paleolimnology.

05.11.2019

W ostatnich dwóch tygodniach gościliśmy dwójkę doktorantów z Uniwersytetu w Bernie. Giulia Wienhues and Paul Zander pracowali z nami wspólnie w terenie na Pojezierzu Mazurskim, gdzie pobieraliśmy próbki z pułapek sedymentacyjnych i krótkie rdzenie osadów. Pobyt w naszym laboratorium dedykowany był również przygotowaniu próbek z Jeziora Wiktorii do datowania metodą Pb-210. Prace wykonano w ramach projektów “Exploring VNIR/SWIR Hyperspectral Imaging of Varved Lake Sediments: Methods and Applications” i “20,000 years of evolution and ecosystem dynamics in the world’s largest tropical lake reconstructed from sediment cores, fossils and ancient DNA” ufundowanych przez SNF. W ramach tych projektów współpracujemy z grupą Prof. Martina Grosjeana z Uniwersytetu w Bernie.

25.10.2019

W dniu 24 października Paul Zander z Uniwersytetu w Bernie (Szwajcaria) zaprezentował wyniki swoich badań prowadzonych na Alasce w grupie Prof. Darrella Kaufmana. Prezentacja pt. „Tephrochronology and paleoenvironmental change during the past 15,000 years from Whitshed Lakes, south-central Alaska” dotyczyła synchroniczności zapisu zmian środowiska w dwóch niewielkich jeziorach położonych w bliskiej odległości. Paul współpracuje z naszą pracownią w badaniach osadów Jeziora Żabińskiego.

23.09.2019

Minął kolejny rok istnienia naszej pracowni. Cieszyliśmy się ostatnim letnim dniem w ogrodzie przy grillowaniu i hipisowskiej muzyce.